İnsanlık Tarihinin Seyrini Değiştiren En İyi 10 Hayat Kurtarıcı Aşı
Health
Aşılar, insanlığın en büyük tıbbi başarılarından birini temsil ederek sayısız ölümü önlemekte ve dünyanın çeşitli yerlerinde popülasyonları korkutan yıkıcı hastalıkları ortadan kaldırmaktadır. Çiçek hastalığını eradike etmekten çocuk hastalıklarını önlemeye kadar, bu dikkat çekici bilimsel yenilikler insan sağlığı ve uzun ömürlülüğün yörüngesini temelinden değiştirmiştir.
-
1. Çiçek Hastalığı Aşısı - Hastalığı Yok Eden Aşı
Edward Jenner tarafından 1796 yılında geliştirilen dünyanın ilk başarılı aşısı, 1980 yılına kadar çiçek hastalığının tamamen eradikasyonuna yol açmıştır. Bu muazzam başarı tahminen 200 milyon hayatı kurtarıp, hastalıkların aşılama kampanyaları aracılığıyla tamamen ortadan kaldırılabileceğini kanıtlamıştır.
-
2. Çocuk Felci Aşısı - Felci Yenmek
Jonas Salk'ın 1955 yılında geliştirdiği inaktive polio aşısı, ardından Albert Sabin'in oral aşısı, çocuk felcini dünyanın çoğu yerinde pratik olarak ortadan kaldırmıştır. Bu aşılar milyonlarca çocuğu felç ve ölümden koruyup, 1988'den beri çocuk felci vakalarında %99,9'luk düşüş sağlamıştır.
-
3. Kızamık, Kabakulak ve Kızıl (KKK) Aşısı - Üçlü Koruma
1971 yılında piyasaya sürülen KKK aşısı, bir zamanlar her yıl binlerce çocuğu öldüren üç oldukça bulaşıcı hastalığa karşı koruma sağlamaktadır. Bu kombine aşı tahminen 21 milyon ölümü önlemiş ve beyin hasarı ve sağırlık gibi ağır komplikasyonların sayısız vakasını engellemiştir.
-
4. Difteri, Tetanos ve Boğmaca (DTP) Aşısı - Çocukluk Çağının Koruyucusu
Bu üç hastalığa karşı koruma sağlayan kombinasyon aşı, 1940'lardan beri bebek ölümlülüğünün önemli nedenleri olan hastalıklardan çocukları korumaktadır. DTP aşısı difteri ölümlerini %99 oranında azaltmış ve dünya çapında milyonlarca tetanos ve boğmaca vakasını önlemiştir.
-
5. Hepatit B Aşısı - Karaciğer Koruyucusu
1981 yılında geliştirilen hepatit B aşısı, karaciğer kanserine neden olan bir virüse karşı koruma sağlayarak kanseri önleyen ilk aşı olmuştur. Aşılanan popülasyonlarda kronik hepatit B enfeksiyonlarını %90'ın üzerinde azaltmış ve her yıl yaklaşık 1,4 milyon ölümü önlemektedir.
-
6. Grip Aşısı - Yıllık Koruma
1940'lardan beri her yıl güncellenen grip aşısı, her yıl milyonlarca grip vakasını ve binlerce ölümü önlemektedir. 1918 grip pandemisinde grip, Birinci Dünya Savaşı'ndan daha fazla kişinin ölümüne neden olmuş, bu da yıllık korumayı küresel sağlık güvenliği için elzem kılmıştır.
-
7. Pnömokok Aşısı - Sessiz Katil ile Mücadele
Pnömoni, menenjit ve kan dolaşımı enfeksiyonlarına karşı koruma sağlayan pnömokok aşıları, çocuk ve yetişkinlerde invazif pnömokok hastalığını dramatik olarak azaltmıştır. Tanıtılmasından beri, aşılı popülasyonlarda çocuk pnömonisi ölümleri %50'den fazla azalmıştır.
-
8. Haemophilus influenzae tip b (Hib) Aşısı - Menenjiti Durduran Aşı
Hib aşısının 1980'lerin sonunda piyasaya sürülmesinden önce, bu bakteri 5 yaş altı çocuklarda bakteriyel meningit'in başlıca nedeni idi. Aşı Hib hastalığını %99'dan fazla azaltmış, menenjit ve gelişim engelliliği vakalarının binlerini önlemiştir.
-
9. İnsan Papillomavirüsü (HPV) Aşısı - Kanser Önleyici
2006 yılında piyasaya sürülen HPV aşısı, rahim ağzı kanserinin %70'ine ve genital siğillerin %90'ına neden olan HPV türlerini önlemektedir. Yüksek aşılama oranına sahip ülkeler, zaten genç kadınlarda HPV enfeksiyonları ve kansere dönüşebilecek lezyonlarda dramatik düşüşler gözlemlemişlerdir.
-
10. Suçiçeği Aşısı - Çocukluk Çağının Rahatlığı
1995 yılında tanıtılmasından beri suçiçeği aşısı, suçiçeği vakalarını %90'dan fazla azaltmış ve hastalıktan ölümleri pratik olarak ortadan kaldırmıştır. Bu aşı yalnızca suçiçeğinin rahatsızlığını değil, aynı zamanda hayatta ileriki dönemlerde ağrılı halzeye yakalanma riskini de engeller.
Bu on aşı, bir zamanlar milyonlarca hayat alan ve ölçülemez acı meydana getiren bulaşıcı hastalıkların üzerine insanlığın zaferidir. Devam eden aşılama çalışmaları ve küresel aşılama programları aracılığıyla, yalnızca sayısız hayatı kurtarmakla kalmamış, aynı zamanda gelecek nesiller için daha güvenli ve sağlıklı bir dünya yaratmıştır. Yeni aşıların devam eden gelişimi bu koruma ve önleme mirasını sürdürmektedir.